Kısa cevap: Ford 1.6 Ti-VCT, Focus, Fiesta ve C-Max gibi modellerde çok yaygın kullanılan, genel olarak sağlam kabul edilen bir benzinli motordur. Kaynaklarda en sık anlatılan sorunlar kirli yağa bağlı VCT solenoidi arızası, soğuk çalıştırmada tıkırtı, rölanti dalgalanması, ateşleme bobini arızası ve yaşla artan yağ kaçakları ya da yağ eksiltmedir. Bu sorunların çoğunda düzenli yağ değişimi ve doğru onaylı yağ belirleyicidir.
1.6 Ti-VCT hangi araçlarda var?
1.6 Ti-VCT, Ford’un Sigma (Duratec) motor ailesinin değişken eksantrik zamanlamalı sürümüdür. “Ti-VCT”, emme ve egzoz eksantriklerinin zamanlamasının birbirinden bağımsız ayarlanması anlamına gelir. Motor 2004 civarında çıktı ve yıllar içinde yaklaşık 105 ile 125 PS arasında farklı güçlerde üretildi. Eksantrikler kayışla döner.
| Model | 1.6 Ti-VCT’nin görüldüğü dönem (yaklaşık) |
|---|---|
| Focus | Mk2 ve Mk3 (2004–2018) |
| Fiesta | Mk6 ve bazı Mk7 sürümleri |
| C-Max | 1. ve 2. nesil |
| B-Max | 2012–2017 |
| Mondeo | Bazı sürümler |
Adana’da en sık karşımıza çıkan 1.6 Ti-VCT’li araçlar Focus ve Fiesta’dır. Otomatik versiyonlarda motor çoğu zaman PowerShift şanzımanla eşleşir. Şanzımanla ilgili şikâyetler için PowerShift titreme yazımıza bakabilirsiniz.
VCT solenoidi ve soğukta tıkırtı
Ti-VCT sisteminde eksantrik zamanlaması yağ basıncıyla ayarlanır. Bunu yapan parçalar VCT solenoidleri (yağ kontrol valfleri) ve eksantrik dişlilerindeki ayarlayıcılardır. Solenoidlerin içindeki ince yağ kanalları kirli ya da eskimiş yağla tıkanabilir.
Kaynaklarda anlatılan tipik belirtiler şunlardır:
- Soğuk çalıştırmada ilk birkaç saniye metalik tıkırtı
- Rölantide dalgalanma ve hızlanırken takılma
- Motor arıza lambası ve eksantrik zamanlamasıyla ilgili hata kodu
- Yakıt tüketiminde artış
Bazı kaynaklar, 2007 başına kadar üretilen motorlarda eksantrik ayarlayıcılarının daha sorunlu olduğunu belirtiyor. Hangi parçanın sorunlu olduğunu anlamak için önce hata kodları okunur, sonra solenoidin elektriksel durumu ve yağın durumu kontrol edilir. Soğukta gelen tıkırtı her zaman VCT kaynaklı değildir. Başka motor seslerini ayırt etmek için araçtan ses geliyor rehberimize bakabilirsiniz.
Yağ eksiltme ve yağ kaçakları
Yüksek kilometreli 1.6 Ti-VCT motorlarda yağ eksiltme şikâyeti kaynaklarda sıkça geçer. Yağ iki yoldan eksilir: dışarıya kaçak ya da motorun içinde yanma.
Dışarıya kaçak
Kaynaklarda en sık anılan kaçak noktaları eksantrik keçeleri, VCT tarafı ve külbütör kapağı contasıdır. Kaçan yağın triger kayışının üzerine gelmesi ayrıca risklidir, çünkü yağ kayışın malzemesini bozabilir. Motorun üstünde ya da kayış kapağının çevresinde yağlanma görüyorsanız kontrol ettirin.
Yağ yakma
Egzozdan mavimsi duman, buji uçlarında yağlanma ve dışarıda kaçak olmadan seviyenin düşmesi, yağın yandığını düşündürür. Kaynaklar bunu segman ve supap keçesi aşınmasıyla açıklıyor. Kesin teşhis için kompresyon ve kaçak testleri gerekir. Adım adım kontrol için motor yağ eksiltiyor rehberimize ve duman renkleri için egzozdan duman geliyor rehberimize bakabilirsiniz.
Yağ seviyesini birkaç haftada bir soğuk motorda ve düz zeminde kontrol etmek, sorunu erken fark etmenin en kolay yoludur. Seviye minimum çizgisinin altına düştüyse aracı kullanmadan önce tamamlayın.
Rölanti dalgalanması
1.6 Ti-VCT’de rölanti dalgalanmasının tek bir nedeni yoktur. Kaynaklarda öne çıkan olasılıklar şunlardır:
- Kirlenmiş gaz kelebeği: Özellikle kısa mesafe ve şehir içi kullanımda kelebekte karbon birikebilir. Temizlikten sonra cihazla öğrenme işlemi gerekebilir.
- VCT solenoidi: Yukarıda anlattığımız gibi zamanlama doğru ayarlanmazsa rölanti bozulur.
- Vakum kaçağı: Çatlamış bir hortum motora ölçülmemiş hava aldırır.
- Ateşleme bobini ve buji: Bir silindirde tekleme olursa motor sarsılır.
Rölantide titreme belirtilerini rölantide titreme rehberimizde ayrıntılı anlattık.
Ateşleme bobini ve bujiler
Bu motorda her silindirin kendi bobini vardır. Bobinlerden biri zayıfladığında o silindirde tekleme olur. Hızlanırken sarsıntı, motor arıza lambası ve rölantide titreme görülür. Motor arıza lambası yanıp sönüyorsa motor ciddi şekilde tekliyor olabilir. Bu durumda aracı zorlamadan durdurun, çünkü yanmamış yakıt katalitik konvertöre zarar verebilir.
Ford Türkiye’nin 2011–2018 model yılı Focus için yayımladığı periyodik bakım kapsamında benzinli motorlarda buji değişimi 45.000 km / 3 yıl bakımında işaretlidir. Kendi aracınız için geçerli aralığı bakım kitapçığından kontrol edin.
Termostat yuvası ve soğutma
Kaynaklarda plastik termostat yuvasının zamanla çatlayıp antifriz kaçırabildiği de anlatılıyor. Antifriz eksiliyorsa, motor bölmesinde tatlımsı bir koku varsa ya da hararet göstergesi normalden yükseğe çıkıyorsa kontrol ettirin. Adana’nın yaz sıcağında soğutma sistemindeki küçük bir kaçak kısa sürede harareti tetikleyebilir. Ayrıntılar için hararet rehberimize bakabilirsiniz.
1.6 Ti-VCT’de triger kayışı
1.6 Ti-VCT’de eksantrikler kayışla döner. Ford Türkiye’nin 2011–2018 Focus bakım kapsamında Duratec motorlar için triger kayışı değişimi 135.000 km / 9 yıl bakımında işaretlidir. Farklı model ve yıllarda bu değer değişebilir. Kayışın koptuğu durumda motorun iç parçaları zarar görebilir. Diğer motorlarla karşılaştırmalı liste için Ford triger değişim aralığı yazımıza bakın.
Sorunları azaltmak için ne yapmalı?
- Bakım kitapçığında yazan viskozite ve Ford onay koduna sahip yağ kullanın.
- Yağ değişimini süre ya da kilometre dolduğunda geciktirmeyin.
- Yağ seviyesini düzenli kontrol edin.
- Kısa mesafe ağırlıklı kullanımda ara sıra motoru tam ısıtacak bir yolculuk yapın.
- Kayış aralığını ve kayış kapağı çevresindeki yağlanmayı takip edin.
Yağ seçimi için Ford araçlarda motor yağı seçimi yazımıza bakabilirsiniz.
Hangi arıza hangi belirtiyi verir?
| Belirti | Olası kaynak |
|---|---|
| Soğuk çalıştırmada kısa tıkırtı | VCT solenoidi ve eksantrik ayarlayıcıları, kirli yağ |
| Rölantide dalgalanma | Gaz kelebeği, vakum kaçağı, VCT, bobin |
| Hızlanırken sarsıntı | Ateşleme bobini, buji |
| Yağ seviyesinde düşüş | Keçe ve conta kaçakları, segman ya da supap keçesi |
| Antifriz eksilmesi | Termostat yuvası, hortumlar, su pompası |
Bu tablo yalnızca olasılıkları gösterir. Aynı belirti birden fazla nedenden gelebilir ve kesin teşhis için hata kodları ile araç üzerinde kontrol gerekir.
Kendiniz neleri kontrol edebilirsiniz?
1.6 Ti-VCT’li bir aracınız varsa birkaç basit kontrol, sorunları büyümeden fark etmenizi sağlar:
- Yağ çubuğu: Seviyeyi ayda bir kontrol edin ve bir sonraki kontrolde ne kadar düştüğünü not edin. Bu not, servis için çok değerli bir bilgidir.
- Yağın rengi ve kıvamı: Çok koyu ve kalın görünen yağ, değişimin geciktiğini gösterebilir.
- Park yeri: Aracın altında yağ ya da antifriz lekesi var mı? Rengine göre ne olabileceğini araç altından sıvı damlıyor rehberimizde anlattık.
- Soğuk çalıştırma sesi: Sabah ilk çalıştırmada tıkırtının kaç saniye sürdüğünü dinleyin. Süre uzuyorsa bunu servise söyleyin.
- Antifriz deposu: Motor soğukken seviyenin minimum ve maksimum çizgileri arasında olduğunu kontrol edin.
İkinci el 1.6 Ti-VCT’li araç alırken
Focus, Fiesta ya da C-Max alırken bakım faturalarını, özellikle yağ değişim aralıklarını ve triger kayışı değişim kaydını isteyin. Soğuk motoru çalıştırıp ilk saniyelerdeki sesi dinlemek, rölantide titreşime bakmak ve motorun üstünde yağlanma olup olmadığını kontrol etmek iyi bir başlangıçtır. Otomatik versiyonlarda PowerShift şanzımanın kalkışta titreyip titremediğini mutlaka deneyin. Genel kontrol listesi için ikinci el Ford alırken kontrol listesi yazımıza ve Focus’a özel konular için Ford Focus kronik sorunları yazımıza bakabilirsiniz.
Ne zaman servise gelmelisiniz?
- Motor arıza lambası yanıyorsa ya da yanıp sönüyorsa
- Soğuk çalıştırmada tıkırtı birkaç saniyeden uzun sürüyorsa ya da her sabah tekrarlıyorsa
- Rölantide dalgalanma, tekleme ya da stop etme varsa
- Yağ normalden hızlı eksiliyor ya da egzozdan mavimsi duman geliyorsa
- Antifriz eksiliyor ya da hararet göstergesi yükseliyorsa
- Triger kayışı aralığı yaklaştıysa ya da bilinmiyorsa
Adana Seyhan’daki servisimizde önce hata kodlarını okuyor, sonra belirtiyi araç üzerinde kontrol ediyoruz. Motorla ilgili işlemler motor ve mekanik hizmetimiz kapsamındadır.
Sık sorulan sorular
1.6 Ti-VCT güvenilir bir motor mu?
Genel olarak sağlam kabul edilen bir motordur. Sorunların büyük kısmı bakımın aksatılmasına, yanlış yağa ya da yüksek kilometreye bağlı yıpranmaya dayanır. Bakım geçmişi düzenli bir araçta bu riskler azalır.
Soğukta gelen tıkırtı motoru bozar mı?
Kısa süreli tıkırtı hemen hasar anlamına gelmez, ama VCT sisteminin düzgün çalışmadığının işareti olabilir. Uzun süre ihmal edilirse zamanlama sorunları, arıza lambası ve performans kaybı görülebilir. Kontrol ettirmeden önce yağın ne zaman değiştiğine bakın.
1.6 Ti-VCT ne kadar yağ eksiltirse normaldir?
Her motor çok az yağ tüketebilir. Kabul edilebilir miktar için üreticinin açıkladığı değer esas alınır. İki bakım arasında sık sık yağ eklemeniz gerekiyorsa kontrol ettirmenizi öneriyoruz.
Gaz kelebeği temizliği rölantiyi düzeltir mi?
Sorun kelebekteki kirse düzelebilir. Ama rölanti dalgalanmasının başka nedenleri de var. Önce hata kodları ve sensör değerleri okunmalı, kelebek temizliği ancak gerekiyorsa yapılmalıdır.