Kısa cevap: Ford PowerShift şanzıman titreme ve silkeleme şikâyeti çoğunlukla kuru kavramaların aşınmasından ya da yağla kirlenmesinden, kavramaları çalıştıran aktüatörlerden veya şanzıman kontrol ünitesinden kaynaklanır. Sorun kendiliğinden geçmez. Doğru teşhis için arıza kayıtları okunmalı ve kavrama seti kontrol edilmelidir.
PowerShift nedir, hangi modellerde var?
PowerShift, Ford’un çift kavramalı otomatik şanzımanlarına verdiği addır. Sürücü için otomatik vites gibi çalışır, ama içinde tork konvertörü yerine iki ayrı kavrama bulunur. Biri tek vitesleri, diğeri çift vitesleri taşır.
Titreme şikâyetleri en çok 6 ileri kuru kavramalı versiyonda (DPS6) görülür. Bu şanzıman Türkiye’de de çok satılan Ford Focus (3. nesil), Ford Fiesta (7. nesil) ve ilk yıllardaki Ford EcoSport otomatik versiyonlarında kullanıldı. B-Max ve C-Max gibi modellerin bazı otomatik versiyonlarında da PowerShift adıyla şanzıman bulunur. Bunların hangi tip olduğu motor ve model yılına göre değişir, şasi numarasından kontrol ederiz.
2020 sonrası Fiesta ve Puma’da kullanılan 7 ileri şanzıman ise yağ içinde çalışan (ıslak) kavramalara sahiptir. Yapısı farklı olduğu için bu yazıdaki belirtiler onlara birebir uymaz.
Ford PowerShift şanzıman titreme belirtileri
- Kalkışta, özellikle birinci viteste araç silkeleniyor ya da titriyor
- Gaza basınca araç bir an bekliyor, sonra birden çekiyor
- Düşük hızda vites geçişleri sert ya da vuruntulu
- Yokuşta veya dur-kalk trafikte titreme artıyor
- Gösterge panelinde şanzıman arızası uyarısı çıkıyor, araç zaman zaman acil moda geçiyor
Adana’nın yaz sıcağında, klima açıkken ve yoğun trafikte bu belirtiler daha belirgin hissedilebilir. Kuru kavramalar ısındıkça davranışları değişir.
Titremenin olası nedenleri
Kavramaların yağla kirlenmesi
Özellikle erken üretim DPS6 şanzımanlarda giriş mili keçeleri şanzıman yağını kavrama tarafına sızdırabiliyordu. Yağa bulanan kuru kavrama düzgün tutamaz ve kalkışta titreme yapar. Bu durumda kavramanın temizlenmesi yerine kavrama setinin ve keçelerin değişmesi gerekir.
Kavrama aşınması
Kuru kavramalar zamanla aşınır. Sık dur-kalk, yokuşta aracı gazla tutmak ve yük altında sürekli kalkış aşınmayı hızlandırır.
Aktüatörler ve kontrol ünitesi
Kavramaları elektrik motorlu aktüatörler açıp kapatır, bunları da şanzıman kontrol ünitesi (TCM) yönetir. Aktüatörde ya da TCM’de sorun olduğunda kavramalar doğru anda devreye girmez. Bu parçaların yazılım güncellemeleri de şanzımanın davranışını etkiler.
Adaptasyon (öğrenme)
Kavrama değiştikten sonra şanzımanın yeni parçayı “öğrenmesi” gerekir. Bu adım atlanırsa yeni kavramaya rağmen titreme devam edebilir.
Serviste neler yapıyoruz?
- Şanzıman kontrol ünitesindeki arıza kayıtlarını okuyoruz.
- Kavrama ve aktüatör değerlerini araç çalışırken izliyoruz.
- Kontrol sürüşüyle belirtinin hangi durumda ortaya çıktığını görüyoruz.
- Gerekirse şanzımanı indirip kavrama setini, keçeleri ve yağ kaçağını kontrol ediyoruz.
- Onarımdan sonra adaptasyon adımlarını tamamlıyor ve tekrar kontrol sürüşü yapıyoruz.
Her titremenin nedeni şanzıman değildir. Motor takozu, aks ya da ateşleme sorunu da benzer his verebilir. Bu yüzden parça değiştirmeden önce nedeni netleştiriyoruz.
Kendiniz neye dikkat edebilirsiniz?
- Trafikte aracı gazla yokuşta tutmak yerine frenle tutun.
- Kısa aralıklarla ileri geri manevra yaparken aracı zorlamayın.
- Belirtiyi ne zaman, hangi hızda ve motor sıcakken mi soğukken mi fark ettiğinizi not edin. Teşhiste çok işe yarar.
Sık sorulan sorular
PowerShift titremesi yazılım güncellemesiyle geçer mi?
Bazı durumlarda kontrol ünitesinin yazılımı ve adaptasyonu davranışı iyileştirir. Ama kavrama yağla kirlendiyse ya da aşındıysa yalnızca yazılım yeterli olmaz, kavrama setinin değişmesi gerekir. Hangisinin geçerli olduğunu arıza kayıtları ve kontrol sürüşü gösterir.
Titreyen PowerShift’li araçla yola devam edilir mi?
Titreme hafifse ve uyarı yoksa kısa süre kullanılabilir, ama sorun kendiliğinden düzelmez. Şanzıman uyarısı yanıyor, araç acil moda geçiyor ya da yanık kokusu geliyorsa kullanmaya devam etmeyin.
Kavrama temizlenerek sorun çözülür mü?
Yağla kirlenmiş kuru kavramanın temizlenmesi kalıcı bir çözüm sayılmaz. Kaçağın kaynağı olan keçeler de değişmezse sorun kısa sürede geri gelir.
Ne zaman servise gelmelisiniz?
- Kalkışta titreme her gün tekrar ediyorsa
- Gösterge panelinde şanzıman uyarısı çıktıysa
- Araç vites almıyor ya da acil moda geçiyorsa
- Şanzıman bölgesinden yanık kokusu geliyorsa
Titremeyle uzun süre kullanmak kavramanın ve ilgili parçaların daha fazla yıpranmasına yol açabilir. Adana Yeşiloba’daki Ford özel servisimizde önce belirtiyi birlikte dinliyor, sonra ne yapılması gerektiğini anlatıyoruz. Çekiş kaybı da yaşıyorsanız çekiş düşüklüğü rehberine göz atabilirsiniz.