Rölantide titreme, araç dururken motorun düzgün dönmemesi ve bu sarsıntının direksiyona, koltuğa ya da vites koluna geçmesidir. En sık nedenler ateşleme (buji, bobin), yakıt ve hava tarafındaki dengesizlikler, dizellerde EGR ve enjektörler ile motoru gövdeye bağlayan takozlardır. Hata kaydını okumak ve titremenin ne zaman arttığını görmek, nedeni hızla daraltır.
Orta aciliyet: Titreme hafifse aracı birkaç gün içinde kontrole getirebilirsiniz. Ancak motor arıza lambası yanıp sönüyorsa, araç yolda da belirgin şekilde tekliyorsa ya da titremeyle birlikte hararet veya yağ uyarısı yanıyorsa aracı zorlamayın ve bizi arayın.
Titreme mi, tekleme mi?
İkisi sık karıştırılır. Tekleme, silindirlerden birinin ya da birkaçının düzgün yanmamasıdır; motor ritmi bozulur, egzoz sesi “kesik kesik” gelir ve çoğu zaman motor arıza lambası yanar. Titreme ise motor düzgün çalışsa bile titreşimin gövdeye fazla geçmesiyle de olabilir; bu durumda genellikle motor takozları ya da dizellerde çift kütleli volan akla gelir. Klimayı açıp kapatmak, vitesi D’ye ya da boşa almak veya debriyaja basmak titremeyi değiştiriyorsa bunu not edin; teşhiste çok işe yarar.
Olası nedenler
- Buji veya ateşleme bobini: Benzinli motorlarda en sık nedenlerden biridir. Aşınmış buji ya da zayıflayan bobin, özellikle rölantide ve ilk kalkışta teklemeye yol açar.
- Emme tarafında hava kaçağı: Çatlamış bir vakum hortumu ya da karter havalandırma hortumu, motorun ölçmediği havayı içeri alır ve rölanti dengesini bozar.
- Kirli gaz kelebeği veya rölanti ayarı: Karbon birikimi, motorun rölantide ihtiyaç duyduğu küçük hava miktarını etkileyebilir.
- Değişken supap zamanlaması (VCT) sorunları: Benzinli Ti-VCT motorlarda eksantrik ayarı yağ basıncıyla yapılır. Yağ kirlendiğinde veya değişimi geciktiğinde solenoidler takılabilir; bu da tekleme ve düzensiz rölantiye benzeyen belirtiler verir.
- Enjektör sorunları: Dizelde enjektörlerden birinin fazla ya da az yakıt vermesi, rölantide belirgin sarsıntı ve sabah soğuk çalıştırmada vuruntu yapabilir.
- EGR valfinin açık kalması: Dizellerde isle kaplanan EGR valfi tam kapanmazsa rölanti düzensizleşir, bazen duman ve güç kaybı da eşlik eder.
- Motor takozları: Takozun lastiği yırtıldığında motor normal çalışsa bile titreşim kabine geçer. Vitese alınca ya da klima devreye girince artması tipik bir ipucudur.
- Çift kütleli volan (dizel): Yıpranmış volan rölantide titreşim ve takırtı yapabilir. Debriyaja basınca titremenin azalması volanı düşündürür.
Ford modellerinde dikkat edilecekler
Focus, Fiesta ve C-Max’te yaygın olan 1.6 Ti-VCT benzinli motorda iki eksantrik de yağ basıncıyla ayarlanır. Bu yüzden bu motorlarda rölanti şikâyetinde bujiden önce yağın durumuna ve bakım geçmişine bakmak gerekir; ayrıntılar için 1.6 Ti-VCT motor sorunları yazımıza göz atabilirsiniz.
Courier, Fiesta ve Focus’ta bulunan 1.0 EcoBoost üç silindirlidir. Üç silindirli motorlar rölantide dört silindirlilere göre biraz daha fazla titreşim hissettirebilir; bu normaldir. Ancak titreme belirgin şekilde arttıysa, tekleme veya motor lambası eşlik ediyorsa normal sayılmaz. Bu motorun bazı versiyonlarında triger kayışı yağın içinde çalıştığı için yağ içi triger kayışı konusu da bakımda önemlidir.
Dizel TDCi ve EcoBlue motorlarda rölanti titremesinde önce hata kaydına, ardından enjektör düzeltme değerlerine ve EGR’ye bakılır. Belirtiler için TDCi enjektör arızası, EGR valfi arızası ve çift kütleli volan yazılarımız yol gösterir. Hangi motorda hangi parçanın kullanıldığı model yılına göre değişir.
Nasıl kontrol ediyoruz?
Rölanti titremesinde parça değiştirerek deneme yapmak hem zaman hem para kaybettirir. Bu yüzden önce ölçüyor, sonra karar veriyoruz. Kontrol sırasında şunlara bakıyoruz:
- Hata kaydı ve tekleme sayaçları: Motor beyni çoğu zaman hangi silindirde tekleme olduğunu kaydeder. Bu bilgi, bujiyi ya da bobini doğrudan o silindirde aramamızı sağlar.
- Canlı veriler: Yakıt düzeltme değerleri emme tarafında hava kaçağı olup olmadığını, dizelde enjektör düzeltme değerleri ise hangi enjektörün farklı çalıştığını gösterebilir.
- Buji ve bobin: Bujilerin durumu, aralığı ve doğru tipte olup olmadığı; bobinlerin yer değiştirme testiyle arızanın bobini takip edip etmediği.
- Hava kaçağı: Vakum hortumları, karter havalandırma hortumu ve emme manifoldu bağlantıları.
- Motor takozları ve volan: Motor çalışırken vitese alma, klima açma ve debriyaja basma testleriyle titreşimin kaynağı ayrıştırılır.
Kontrolün sonunda neyin değişmesi gerektiğini ve nedenini, işlem yapmadan önce size anlatıyoruz.
Ne yapmalısınız?
- Motor arıza lambasının yanıp yanmadığına, yanıyorsa sabit mi yanıp sönüyor mu olduğuna bakın.
- Titremenin ne zaman arttığını not edin: soğukken mi, sıcakken mi, klima açıkken mi, vitesteyken mi?
- Dizelde debriyaja bastığınızda titreme değişiyor mu, dikkat edin.
- Son bakımın ne zaman yapıldığını ve hangi yağın konduğunu kontrol edin.
- Titreme yeni başladıysa aracı uzun yola çıkarmadan kontrole getirin. Hata kodlarını okuyup canlı verilerle hangi silindirin ya da parçanın sorun çıkardığını birlikte buluyoruz.
Sık yapılan hatalar
Rölanti titremesinde en çok zaman kaybettiren şey, belirtiye bakıp tahminle parça değiştirmektir. Aşağıdaki durumlarla sık karşılaşılır:
- Yalnızca bujileri değiştirmek: Sorun bobinde, hava kaçağında ya da motor takozundaysa yeni bujiler titremeyi gidermez.
- Motor lambası sönünce sorunu geçmiş saymak: Tekleme aralıklı olabilir; lamba sönse de hata kaydı çoğu zaman beyinde durur ve ipucu verir.
- Yakıt katkısıyla çözmeye çalışmak: Katkı maddeleri mekanik ya da elektrik kaynaklı bir arızayı gidermez; teşhisi geciktirir.
- Titremeyi motorun yaşına bağlamak: Yüksek kilometreli motor da düzgün rölanti yapmalıdır. Yeni başlayan ya da artan titreme bir değişikliğin işaretidir.
- Gaz kelebeği temizliğinden sonra uyum yapmamak: Bazı motorlarda temizlik ya da akü sökümünden sonra rölantinin kendini yeniden öğrenmesi gerekir; bu adım atlanırsa rölanti bir süre düzensiz kalabilir.
Aracı kullanmamanız gereken durumlar
- Motor arıza lambası yanıp sönüyorsa: ciddi tekleme katalitik konvertöre zarar verebilir.
- Titremeyle birlikte kırmızı yağ basıncı veya hararet uyarısı yanıyorsa
- Araç rölantide stop ediyor ya da yolda çekişi aniden düşüyorsa
- Motor bölümünden yeni bir vuruntu veya metalik ses geliyorsa
Titremeyi önlemek için
- Bujileri ve hava filtresini bakım kitapçığındaki aralıkta değiştirin.
- Motor yağını geciktirmeyin; Ti-VCT gibi yağ basıncıyla çalışan sistemler temiz yağa ihtiyaç duyar.
- Dizellerde kaliteli yakıt kullanın ve yakıt filtresini zamanında değiştirin.
- Hafif bir titreme başladığında erken kontrol ettirin; ilerleyen tekleme katalitik konvertöre de zarar verebilir.
Adana’da neden daha sık fark edilir?
Adana’nın yaz aylarında klima neredeyse sürekli açık kalır ve şehir içi dur-kalk trafiğinde motor uzun süre rölantide çalışır. Klima kompresörü devreye girdiğinde motorun yükü artar; zaten zayıflamış bir bobin, kirli bir gaz kelebeği ya da yorulmuş bir motor takozu bu anlarda kendini daha çok belli eder. Bu nedenle “yazın titriyor, kışın titremiyor” gibi bir gözleminiz varsa bunu da bize söyleyin.
Hata kaydını okuma ve ölçüm işini arıza tespiti, parça değişimi gereken durumları ise motor ve mekanik hizmetimiz kapsamında yapıyoruz.