Aracın sağa ya da sola çekmesi her zaman rot ayarı bozukluğu demek değildir. En sık nedenler lastik basıncı farkı, farklı aşınmış lastikler, takılan bir fren kaliperi ve ön takımdaki boşluktur. Çekmenin ne zaman olduğu (sürekli mi, yalnızca frende mi, hızlanırken mi) nedeni büyük ölçüde gösterir.
Dikkat: Araç yalnızca frene basınca sert şekilde bir yana çekiyorsa, direksiyonda belirgin boşluk varsa ya da çekmeyle birlikte tekerleklerden birinden yanık koku geliyorsa aracı kullanmayın. Bu belirtiler frenin ya da ön takımın güvenliği etkileyecek düzeyde olduğunu gösterebilir.
Çekme ne zaman oluyor?
- Sürekli, düz yolda: Lastik basıncı farkı, lastik yapısı, ön takım parçaları ya da rot ayarı.
- Yalnızca frene basınca: Bir taraftaki frenin daha az ya da daha çok tutması; takılan kaliper, yağlanmış balata ya da hidrolik sorunu.
- Hızlanırken, gaz verince: Önden çekişli araçlarda motor gücünün tekerleklere aktarılması sırasında hafif bir çekme olabilir; motor takozu ya da aks sorunları bunu artırabilir.
- Yalnızca bazı yollarda: Yollar yağmur suyu akabilsin diye kenara doğru hafif eğimli yapılır. Aracın bu eğime doğru hafifçe gitmesi normaldir.
Olası nedenler
- Lastik basıncı farkı: Sağ ve sol lastik arasındaki basınç farkı, aracı basıncı düşük tarafa doğru çeker. Kontrolü en kolay nedendir, ilk ona bakılır.
- Lastiklerin farklı aşınması ya da yapısı: Bir yanda yeni, diğer yanda eski lastik olması ya da lastiğin iç yapısındaki bir kusur (konisite) aracı çekebilir. Ön lastiklerin yerini değiştirince çekme yön değiştiriyorsa sorun büyük olasılıkla lastiktedir.
- Takılan fren kaliperi: Kaliper pistonu ya da sürgü pimi takılırsa o taraftaki balata diske sürekli sürter. Araç o tarafa çeker, o tekerleğin jantı diğerlerinden daha sıcak olur.
- Balataya yağ ya da hidrolik bulaşması: Bir taraftaki fren daha az tutarsa araç frenlemede diğer tarafa çeker.
- Ön takım parçalarında boşluk: Salıncak burcu, rotil ya da rot başındaki aşınma tekerleğin açısını sürüşte değiştirir.
- Rot ayarının bozulması: Kaldırıma ya da derin bir çukura çarpma sonrası tekerlek açıları değişebilir. Bu durumda lastiklerde bir kenardan aşınma da görülür.
- Kırık ya da çökmüş yay: Bir taraftaki yayın kırılması aracın yüksekliğini ve dolayısıyla açılarını değiştirir.
Rot ayarı mı, fren mi?
Rot ayarı yani tekerlek açılarının ölçümü ve ayarı, özel bir ölçüm cihazıyla yapılır. Ancak ayar yaptırmadan önce parçaların sağlam olduğundan emin olmak gerekir: boşluklu bir rotille ya da takılan bir kaliperle yapılan ayar kısa sürede bozulur ve çekme devam eder. Bu yüzden atölyemizde önce frenleri, lastikleri ve ön takım parçalarını kontrol ediyoruz. Parçalar sağlamsa ve çekme sürüyorsa aracınızın rot ayarının ölçülmesi gerekir; bunu size açıkça söylüyoruz.
Ford modellerinde dikkat edilecekler
Türkiye’de yaygın olan Focus, Fiesta ve Courier gibi modellerin büyük çoğunluğu önden çekişlidir; bu araçlarda ön takım hem yönlendirme hem çekiş yükünü taşır. Transit’in ise versiyonuna göre önden, arkadan ya da dört tekerlekten çekişli olanları bulunur. Yüklü kullanılan ticari araçlarda yükün bir tarafa yığılması da aracın dengesini ve çekme hissini etkileyebilir. Bu, modele özgü bir kusur değil, kullanım şekliyle ilgili genel bir durumdur.
Çekme ve lastik aşınması arasındaki ilişki
Lastiklere bakmak, çekmenin nedenini anlamanın en kolay yoludur. Lastiğin iç ya da dış kenarından hızlı aşınması tekerlek açılarının bozulduğunu gösterebilir. Tırtıklı, basamaklı bir aşınma çoğunlukla amortisör ya da ön takım parçalarındaki boşlukla ilgilidir. İki kenardan birden aşınma düşük basınçla, ortadan aşınma ise yüksek basınçla ilişkilidir.
Çekme uzun süre ihmal edilirse lastikler düzensiz aşınır ve kısa sürede değişmesi gerekebilir. Bu yüzden çekmenin nedenini bulmak, yalnızca sürüş konforu için değil lastik ömrü için de önemlidir. Yeni lastik taktırmadan önce çekmenin kaynağını gidermek, yeni lastiklerin de aynı şekilde aşınmasını önler.
Atölyede neleri kontrol ediyoruz?
- Lastik basınçları, lastiklerin ebadı, markası ve aşınma durumu
- Kaliper, sürgü pimleri, balata ve fren hortumları; iki taraf arasında fren tutma farkı
- Rotil, rot başı, rot kolu, salıncak burçları ve teker rulmanları
- Helezon yaylar, amortisörler ve aracın dört köşesinin yüksekliği
- Yol testiyle çekmenin sürekli mi, yalnızca frende mi yoksa hızlanırken mi olduğu
Ne yapmalısınız?
- Dört lastiğin basıncını soğukken ölçün ve aracın kapı kenarındaki ya da yakıt kapağındaki değerlere getirin.
- Lastiklerin aşınmasına bakın: tek kenardan aşınma ya da sağ ve sol arasında belirgin fark var mı?
- Kısa bir sürüşten sonra jantlara elinizin tersiyle dikkatlice yaklaşın; biri diğerlerinden belirgin şekilde sıcaksa fren takılıyor olabilir. Jantlara doğrudan dokunmayın, yakabilir.
- Çekmenin ne zaman olduğunu (sürekli, frende, gaz verince) not edin.
- Basınç düzeltildiği hâlde çekme sürüyorsa aracı getirin; fren ve süspansiyon parçalarını atölyede kontrol ediyoruz.
Aracı kullanmamanız gereken durumlar
- Frenlemede araç sert şekilde bir yana çekiyorsa
- Bir tekerlekten duman ya da keskin yanık koku geliyorsa
- Direksiyonda belirgin boşluk ya da tıkırtı varsa
- Bir lastik hızla basınç kaybediyorsa
- Çarpma sonrası direksiyon düz dururken araç belirgin şekilde yana gidiyorsa
Servise gelirken hazırlayabilecekleriniz
- Çekmenin ne zamandan beri olduğu ve öncesinde bir çarpma, lastik değişimi ya da parça değişimi yapılıp yapılmadığı
- Çekmenin hangi yöne ve hangi durumda (sürekli, frende, hızlanırken) olduğu
- Varsa son rot ayarının tarihi ve yaptırıldığı yerin verdiği ölçüm çıktısı
- Lastiklerin ne zaman takıldığı ve yerlerinin değiştirilip değiştirilmediği
Bu bilgiler, kontrol sırasında hangi parçaya öncelik vermemiz gerektiğini gösterir ve gereksiz parça değişiminin önüne geçer.
Kaldırıma sert çarpma, derin bir çukura girme ya da ön takımda parça değişimi sonrasında aracınız çekmeye başladıysa bunu servise geldiğinizde mutlaka söyleyin. Çekmenin başladığı an, nedeni bulmakta en önemli ipuçlarından biridir.
Özetle
Aracın bir yöne çekmesinde ilk bakılacak şey lastik basıncı ve lastiklerin durumudur. Çekme yalnızca frende oluyorsa neden büyük olasılıkla frendedir; sürekli çekmede ön takım parçaları ve tekerlek açıları da incelenmelidir. Parçalar sağlam değilse yapılan rot ayarı kalıcı olmaz. Bu yüzden sıralama önce basınç, sonra lastik, fren ve ön takım kontrolü, en son da gerekiyorsa rot ayarı ölçümüdür. Frende sert çekme, direksiyonda boşluk ya da tekerlekten koku varsa aracı kullanmayın.
Bu belirtiyle ilgili fren ve süspansiyon işlerini fren ve süspansiyon hizmetimiz kapsamında yapıyoruz.