ABS ya da ESP lambası sabit yanıyorsa sistem bir arıza kaydetmiş ve kendini devre dışı bırakmıştır. En sık neden tekerleklerdeki hız sensörlerinden birinin, kablosunun ya da sensörün okuduğu halkanın sorunudur. Normal fren çalışmaya devam eder, ama ani frenlemede tekerlekleri kilitlenmeye karşı koruyan ve kaymada aracı toparlayan sistemler çalışmayabilir.
Dikkat: ABS lambasıyla birlikte kırmızı fren uyarısı da yanıyorsa ya da fren pedalı yumuşadıysa aracı kullanmayın. Bu, fren hidroliğinin azaldığını ya da fren sisteminde daha ciddi bir sorun olduğunu gösterebilir.
Lamba yanıp sönüyor mu, sabit mi?
ESP (Ford’da genellikle ESC, yani elektronik denge kontrolü olarak geçer) lambasının sürüş sırasında kısa süre yanıp sönmesi normaldir: sistem kaygan zeminde ya da virajda tekerlek kaymasını algılayıp devreye girmiştir. Lamba sabit yanıyorsa ya da üzerinde “OFF” yazıyorsa sistem ya arıza nedeniyle kapanmıştır ya da düğmeyle kapatılmıştır. Önce ESP kapatma düğmesine yanlışlıkla basılıp basılmadığını kontrol edin.
ABS ve ESP aynı tekerlek hız sensörlerini kullandığı için çoğu zaman iki lamba birlikte yanar. Motor kontrol ünitesi bazı arızalarda da ESP’yi kapatabilir; bu yüzden motor arıza lambasıyla birlikte ESP lambasının yanması da görülebilir.
Olası nedenler
- Tekerlek hız sensörü: Her tekerlekte bir sensör bulunur. Sensörün arızalanması, kirlenmesi ya da yerinden oynaması en sık nedendir.
- Sensör kablosu ve soketi: Tekerlek davlumbazının içindeki kablolar su, çamur ve titreşime açıktır; oksitlenen soket ya da sürtünüp kopan kablo lambayı yakar.
- Sensör halkası ve teker rulmanı: Sensörün okuduğu dişli ya da manyetik halka kirlenirse, çatlarsa ya da teker rulmanı boşluk yaparsa sinyal bozulur. Bazı araçlarda bu halka rulmanın içindedir.
- Düşük fren hidroliği: Hidrolik seviyesi azalınca genellikle kırmızı fren lambası yanar, bazı araçlarda ABS lambası da eşlik eder.
- Fren lambası müşürü: Fren pedalındaki anahtar bozulursa ESP ve bazen hız sabitleyici devre dışı kalabilir; fren lambalarının yanıp yanmadığı da kontrol edilmelidir.
- Direksiyon açı sensörü: Akü değişimi ya da ön takım işlerinden sonra sensörün yeniden tanıtılması gerekebilir; aksi hâlde ESP lambası yanabilir.
- Düşük akü voltajı: Zayıf akü, ABS ve ESP dahil birçok ünitede geçici arıza kaydı oluşturabilir.
- ABS ünitesi: Pompa ya da elektronik ünitenin kendisi arızalanabilir; daha az görülür ve teşhisi sensörler elendikten sonra yapılır.
- Farklı ölçüde lastik: Bir tekerleğin çapının diğerlerinden farklı olması (farklı ebat, çok farklı aşınma, basıncı düşük lastik) hız farkı olarak algılanabilir.
Ford modellerinde dikkat edilecekler
Focus, Kuga ve Transit dahil güncel Ford modellerinin çoğunda ABS ve elektronik denge kontrolü standart olarak bulunur. Arızanın hangi tekerlekte ya da hangi parçada olduğu, uyarı lambasından değil arıza kaydından anlaşılır. Özellikle şantiye, tarla ya da bozuk yolda çalışan ticari araçlarda tekerlek bölgesindeki çamur ve taşlar sensör ve kablolara daha çok zarar verir. Belirli bir modelde belirli bir sensörün “kronik” olarak bozulduğunu söyleyen güvenilir bir veri bulunmadığı için teşhisi her araçta ayrı yapıyoruz.
Arıza kayıtlarının nasıl okunduğu ve ne anlama geldiği hakkında Ford arıza kodları yazımıza bakabilirsiniz.
Lamba yanarken araç nasıl davranır?
ABS devre dışıyken normal frenleme çalışır ve pedal hissi değişmez. Fark ani ve sert frenlemede ortaya çıkar: tekerlekler kilitlenebilir, araç kayabilir ve kayma sırasında direksiyonla yön vermek zorlaşır. ESP devre dışıyken ise virajda ya da kaygan zeminde aracın savrulmaya başlaması durumunda sistemin frenlere tek tek müdahale ederek aracı toparlaması beklenmez.
Bazı araçlarda ABS arızası, arka tekerleklere düşen fren kuvvetini ayarlayan elektronik dağıtımı da etkileyebilir; bu durumda kırmızı fren uyarısı da yanar. Bu nedenle ABS lambasıyla birlikte kırmızı uyarı görürseniz durumu daha ciddi kabul edin.
Arıza kaydı neden önemli?
ABS ve ESP arızalarında tahminle parça değiştirmek hem zaman hem para kaybettirir. Arıza kaydı hangi tekerleğin, hangi sensörün ya da hangi devrenin sorunlu olduğunu gösterir. Teşhis cihazıyla sürüş sırasında dört tekerleğin hız bilgisi yan yana izlendiğinde, hangi sensörün tutarsız veri gönderdiği de görülebilir. Kaydı yalnızca silmek, arıza sürdüğü sürece lambanın kısa süre içinde yeniden yanmasıyla sonuçlanır.
Ne yapmalısınız?
- Güvenli bir yerde durun, fren hidroliği seviyesine ve kırmızı fren uyarısının yanıp yanmadığına bakın.
- ESP kapatma düğmesine basılmadığından emin olun; motoru kapatıp açtıktan sonra lambanın sönüp sönmediğine bakın.
- Lastik basınçlarını ve dört lastiğin aynı ebatta olduğunu kontrol edin.
- Frenin genel hissi normalse aracı dikkatli kullanarak servise getirin; bu sürede takip mesafesini artırın, ıslak ve kaygan zeminde özellikle yavaş gidin.
- Serviste arıza kaydını okuyup hangi tekerlek ya da parçayla ilgili olduğunu buluyor, sensör, kablo ve rulmanı kontrol ediyoruz.
Aracı kullanmamanız gereken durumlar
- Kırmızı fren uyarısı da yanıyorsa
- Fren pedalı yumuşadıysa ya da derine gidiyorsa
- Fren hidroliği seviyesi minimumun altındaysa
- Bir tekerlekten uğultu ya da vuruntu sesi geliyorsa (rulman boşluğu olabilir)
Servise gelirken hazırlayabilecekleriniz
- Lambanın ne zamandan beri yandığı, sürekli mi yoksa ara sıra mı yandığı
- Lambanın yağmurlu havada, yıkamadan sonra ya da bozuk yolda artıp artmadığı
- Son dönemde lastik, fren, rulman ya da akü değişimi yapılıp yapılmadığı
- ABS lambasıyla birlikte başka uyarı lambalarının (fren, motor arıza, lastik basıncı) yanıp yanmadığı
Ara sıra yanıp sönen lambalar genellikle kablo ya da soket sorununu, sürekli yanan lambalar ise çoğunlukla sensörün kendisini ya da daha kalıcı bir arızayı gösterir. Bu bilgiler teşhisi hızlandırır.
Lambanın tekrar yanmaması için
- Tekerlek bölgesini yıkarken basınçlı suyu sensör ve soketlere doğrudan tutmayın.
- Dört tekerlekte aynı ebat ve benzer aşınmada lastik kullanın.
- Fren hidroliğini bakım kitapçığında yazan aralıklarla değiştirin.
- Rulman, fren ya da süspansiyon işlerinden sonra sensör kablolarının doğru yerleştirildiğini kontrol ettirin.
Adana’da yağmurlu günler az olsa da ilk yağmurda yollar çok kayganlaşır; ABS ve ESP’nin en çok işe yaradığı anlar bunlardır. Lamba yanıyorsa bu korumaların olmadığını bilerek sürün ve arızayı uzun süre ertelemeyin.
Özetle
ABS ya da ESP lambası sabit yanıyorsa normal fren çalışır, ama kilitlenmeyi önleyen ve kaymada aracı toparlayan sistemler devre dışı olabilir. En sık neden tekerlek hız sensörü ve bağlantısıdır. Kırmızı fren uyarısı eşlik ediyorsa ya da pedal yumuşadıysa aracı kullanmayın; diğer durumlarda dikkatli sürerek arızayı ertelemeden tespit ettirin.
Bu belirtiyle ilgili işleri arıza tespiti ve fren ve süspansiyon hizmetlerimiz kapsamında yapıyoruz.